BLOG
C BÀI CŨ

 
Thơ BÚT TRE

 "Thư Gửi BẠN TA" là một trang nhà gồm các bài viết của nhà báo Bùi Bảo Trúc dành riêng cho các độc giả trên mang lưới toàn cầu, xuất hiện đều đặn trên các báo Việt tại hải ngoại trong nhiều năm qua. Các báo Việt ngữ khác muốn phổ biến xin liên lạc trực tiếp với tác giả qua địa chỉ"tgbt@yahoo.com". Bản quyền thuộc tác giả, cấm ngặt trích đăng bừa băi, cắt xén hoặc sửa đổi, xin trân trọng cám ơn.

 http://www.tgbt.4t.com
http://thuguibanta.blogspot.com/


 

Sẽ Được "POST" Tại Đây Vào THỨ NĂM Trong Tuần

 

THƠ TỤC (?) TRONG CHÙA

Ở Quảng Ninh có một ngôi chùa tên là Vân Tiêu. Chùa Vân Tiêu là nơi Phật Hoàng Trần Nhân Tông, vị vua đời Trần có rất nhiều công với Phật giáo Việt Nam, từng trải qua những thời gian dài đến đó tu luyện.

Gần đây, chùa được xây dựng lại qua những trợ giúp tài chính của UNESCO và của Phật tử. Ngoài những đóng góp tiền bạc để trùng tu chùa, các Phật tử c̣n tặng chùa một số tặng phẩm để bầy trong chùa. Trong số những tặng vật này có một cặp lục b́nh được bầy ngay nơi chánh điện, nơi thờ vua Trần Nhân Tông. Xem kỹ những h́nh chụp hai chiếc lục b́nh này, người ta thấy ngay chúng không phải là đồ cổ loại đắt tiền mà chỉ là những thứ rẻ tiền bán đầy trong những tiệm Tầu ở San Francisco hay New York. Giá trị nghệ thuật hoàn toàn không có được bao nhiêu. Tuần qua, báo chí trong nước cho biết ban quản lư khu di tích và rừng quốc gia Yên Tử đă quyết định dẹp cặp lục b́nh này, không cho bầy ở chánh điện, có thể được đưa vào hậu liêu, v́ lư do cặp lục b́nh có hai câu thơ chữ Hán “tục tĩu” đề cập tới chuyện “sex”, không thích hợp với nơi thờ phượng trang nghiêm.

Nếu cặp lục b́nh này được trang trí bằng những họa tiết diễn tả cảnh Đường Tam Tạng đi thỉnh kinh hay h́nh ảnh Bồ Đề đạo tràng … th́ cũng có thể hiểu được, nhưng những hàng chữ Hán viết trên hai chiếc b́nh th́ lại không dính dáng ǵ đến Phật giáo nên nếu bị dẹp cũng là phải.

Hai câu chữ Hán nguyên văn thế này:

Nhất chi hồng diệm lộ ngưng hương
Vu sơn vân vũ uổng đoạn trường

Hai câu trên bị gọi là “thơ tục” chắc v́ hai chữ Vu sơn nhắc lại điển vua Sở mây mưa trên đỉnh núi, rồi về sau Vu sơn lại c̣n được hiểu là nơi trai gái hẹn ḥ nhau để làm chuyện trên bộc trong dâu. Câu thứ nh́ đáng lẽ phải được viết là “Vân vũ Vu sơn uổng đoạn trường” nhưng mấy anh Tầu thất học đă viết sai thành “Vu sơn vân vũ uổng đoạn trường”.

Hai câu viết trên cặp lục b́nh không thể bị coi là tục tĩu. Chúng chỉ có nghĩa là một cành hoa (thược dược) thắm đẹp đọng lại hương thơm/ cảnh mây mưa (vân vũ) ở Vu sơn khiến nàng buồn đứt ruột… 

Hai câu ấy được trích từ ba bài thất ngôn tứ tuyệt của Lư Bạch viết để ca ngợi vẻ đẹp của Dương Quí Phi theo ư của Đường Minh Hoàng. Đây là nguyên văn bài thơ của Lư Bạch:

Vân tưởng y thường hoa tưởng dung
Xuân phong phất hạm lộ hoa nùng
Nhược phi Quần Ngọc sơn đầu kiến
Hội hướng Dao đài nguyệt hạ phùng

Nhất chi hồng diễm lộ ngưng hương
Vân vũ Vu sơn uổng đoạn trường
Tá vấn Hán cung thùy đắc tự
Khả lân Phi Yến ỷ tân trang

Danh hoa khuynh quốc lưỡng tương hoa
Thường đắc quân vương đái tiếu khan
Giải thích xuân phong vô hạn hận
Trầm Hương đ́nh bắc ỷ lan can

Theo những truyền thuyết c̣n lưu lại th́ một hôm Đường Minh Hoàng cùng Dương Quí Phi thưởng hoa trong vườn thượng uyển, nhà vua nh́n những bông thược dược th́ muốn có một bài hát ngợi ca vẻ đẹp của ái phi. Đường Minh Hoàng sai người đi kiếm Lư Bạch nhờ viết bài ca ấy. Lư Bạch đang say khướt được đưa vào cung để làm thơ theo lệnh của vua. Họ Lư bắt Cao Lực Sĩ cởi giầy và mài mực cho ông và phóng bút viết 3 bài tứ tuyệt (đệ Nhất, đệ Nhị và đệ Tam thủ). Lư Quư Niên phổ ngay thành nhạc đặt tên là Thanh B́nh Điệu:

Vân tưởng y thường, hoa tưởng dung
Xuân phong phất hạm lộ hoa nùng
Nhược phi Quần Ngọc sơn đầu kiến
Hội hướng Dao đài nguyệt hạ phùng

Nhất chi hồng diễm lộ ngưng hương
Vân vũ Vu sơn uổng đoạn trường
Tá vấn Hán cung thuỳ đắc tự
Khả lân Phi Yến ỷ tân trang

Danh hoa khuynh quốc lưỡng tương hoan
Trường đắc quân vương đới tiếu khan
Giải thích xuân phong vô hạn hận
Trầm hương đ́nh bắc ỷ lan can

Ư nghĩa của ba bài thơ Lư Bạch viết như sau:

Nh́n mây th́ ngỡ là áo, nh́n hoa lại tưởng đến sắc đẹp (của Dương Quí Phi). Gió xuân thổi, sương móc c̣n nồng đượm. Nếu không gặp được (người đẹp) trên đỉnh Quần Ngọc sơn th́ sẽ gặp nàng dưới ánh trăng của Dao đài vậy. Một cành hoa thắm sương đọng hương thơm. Cảnh mây mưa càng làm cho nàng buồn đứt ruột. Thử hỏi trong cung nhà Hán có ai được như nàng? Ngay Triệu Phi Yến cũng phải trang điểm vào mới (tạm) được. Cành hoa đẹp cùng với sắc đẹp nghiêng nước cả hai đều là những vẻ yêu kiều nên thường được nhà vua sủng ái tươi cười. Muốn dẹp bỏ nỗi buồn vô hạn của gió xuân thổi lại nên cùng nàng tựa lan can đ́nh Trầm hương để ngắm cảnh sắc trong vườn.

Ngô Tất Tố dịch:

Thoảng bóng mây hoa nhớ bóng hồng
Gió xuân d́u dặt hạt sương trong
Ví chăng non Ngọc không nh́n thấy
Dưới nguyệt đài Dao thử ngóng trông

Hương đông móc đọng một cành hồng
Non Giáp mây mưa những cực ḷng
Ướm hỏi Hán cung ai dám đọ
Uổng công Phi Yến mất bao công

Sắc nước hương trời khéo sánh đôi
Quân vương nh́n ngắm những tươi cười
Sầu xuân man mác lan đầu gió
Đỉnh bắc đ́nh trầm đứng lẻ loi

Và đây là bản dịch của Trần Trong San:

Mặt tưởng là hoa, áo ngỡ mây
Hiên sương phơ phất áo xuân bay
Nếu không gặp gỡ nơi Quần ngọc
Dưới nguyệt Dao đài sẽ gặp ai

Một nhánh hồng tươi móc đọng sương
Mây mưa Vu giáp uổng sầu thương
Hỏi nơi cung Hán ai người giống
Phi Yến c̣n nhờ mới điểm trang

Hoa trời sắc nước thẩy đều vui
Luôn được vua trông với nụ cười
Mối hận gió xuân bay thoảng hết
Bên đ́nh thơ thẩn tựa hiên chơi

Cả hai bản dịch đều không hay lắm. Nhưng cả hai đều không thấy ư nghĩa tục tĩu nào ở trong. Cũng không thấy nét t́nh dục nào trong hai câu.

Trong các bản tin đề cập tới chuyện này, không có ai nêu ra điểm bài thơ nguyên tác là của Lư Bạch với nhan đề Thanh B́nh Điệu mà bất cứ ai biết chút ít về thơ Đường cũng đều nh́n ra ngay. Luôn cả mấy ông trong viện Hán Nôm cũng chưa thấy nói ǵ là thế nào?

Việc dẹp hai chiếc lục b́nh là phải. Nhưng nói hai câu thơ trên cặp lục b́nh là tục tĩu th́ không đúng.

Tục tĩu và cần phải dẹp là những bức tượng Hồ Chí Minh bầy tại những ngôi chùa Phật giáo ở nhiều nơi trong nước chứ!

Quẳng cha nó đi cho được việc.

Bùi Bảo Trúc


Copyright © 2014. All rights reserved. Republication or redistribution of "Letter To A Friend" content is expressly prohibited without the prior written consent of the Writer. "Letter To A Friend" shall not be liable for any reasons in the content, or for any actions taken in reliance thereon.